පැරණි බදු ප්‍රතිපත්ති නිසා ආර්ථිකය විකෘති වෙලා: බදු බලධාරීන් පෙන්වා දෙයි

ශ්‍රී ලංකාවේ බදු පදනම පුළුල් කිරීමට දිගින් දිගටම අපොහොසත් වීම හේතුවෙන් මූල්‍ය අසමතුලිතතාවයක් සහ ආර්ථික විකෘතිතා නිර්මාණය වී ඇති බවට මහා භාණ්ඩාගාරයේ සහ දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුවේ නිලධාරීන් චෝදනා කරනවා.

ඔවුන් මේ බව ප්‍රකාශ කළේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී ආචාර්ය හර්ෂ ද සිල්වාගේ සභාපතිත්වයෙන් යුත් රාජ්‍ය මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාව (CoPF) හමුවේ පෙනී සිටි අවස්ථාවේදීයි.

වැට් (VAT) බදු ලියාපදිංචි කිරීමේ වාර්ෂික සීමාව රුපියල් මිලියන 60 සිට රුපියල් මිලියන 36 දක්වා අඩු කිරීමට රජය ගෙන ඇති තීරණය සාධාරණීකරණය කරමින් නිලධාරීන් කියා සිටියේ, මේ හරහා අලුතින් ව්‍යාපාර 10,000ක් පමණ බදු දැලට ඇතුළත් කර ගැනීමට අපේක්ෂා කරන බවයි.

දැනට පවතින 35,000ක් වන වැට් ලියාපදිංචි ව්‍යාපාර සංඛ්‍යාව මේ සමග 45,000 දක්වා ඉහළ යනු ඇති.

බදු ප්‍රතිපත්තිවල පවතින අස්ථාවරභාවය මූල්‍ය තිරසාරභාවය ළඟා කර ගැනීමට බාධාවක් වී ඇති බව පෙන්වා දුන් නිලධාරීන්, 2018 වසරේදී වාර්ෂික වැට් සීමාව රුපියල් මිලියන 12ක්ව පැවති සමයේ වැට් ගොනු 28,914ක් තිබූ බවත්, 2019 අගභාගයේදී ලබාදුන් බදු සහන සමග එම සීමාව රුපියල් මිලියන 300 දක්වා ඉහළ දැමීමෙන් බදු පදනම බරපතළ ලෙස පටු වූ බවත් සඳහන් කළා.

කෙසේ වෙතත්, නව සංශෝධන හේතුවෙන් සිල්ලර වෙළඳසල්, රූපලාවන්‍යාගාර සහ රෙදි සෝදනස්ථාන වැනි කුඩා පරිමාණයේ ව්‍යාපාරවලට වැට් බදු අනුකූලතාවය පවත්වා ගැනීමට සිදුවන පිරිවැය සහ ඒ සඳහා ලබා දී ඇති කෙටි කාලය පිළිබඳව ආචාර්ය හර්ෂ ද සිල්වා මෙහිදී ප්‍රශ්න කර සිටියා.

නව නීතිය ක්‍රියාත්මක වී මාස 3ක් ඇතුළත මෙම ව්‍යාපාර 'ලක්ෂ්‍ය විකුණුම් පද්ධති' (POS Terminals) ස්ථාපනය කළ යුතු අතර, ඒ සඳහා රුපියල් 200,000ක් පමණ වැය වන බවත්, ගිණුම්කරණ කටයුතු සඳහා අමතර පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවන බවත් කාරක සභාවේදී සාකච්ඡා වුණා.

මේ නිසා ව්‍යාපාරවලට සූදානම් වීම සඳහා මාස 18ක වැනි දිගු සංක්‍රාන්ති කාලයක් ලබා දීමේ අවශ්‍යතාවය ද දේශපාලනඥයන් පෙන්වා දුන්නා.

මීට පිළිතුරු දෙමින් බදු බලධාරීන් ප්‍රකාශ කළේ RAMIS පද්ධතිය හරහා අතින් වාර්තා තැබීමේ (Manual record-keeping) ක්‍රමවේද ඇතුළු විකල්ප කිහිපයක් ව්‍යාපාරිකයන්ට පවතින බවයි.

සාම්ප්‍රදායික ව්‍යාපාර මත බදු බර පටවන අතරතුර, ඔන්ලයින් සූදු (Online gambling) සහ ඔට්ටු ඇල්ලීමේ වේදිකා බදු දැලෙන් බේරී සිටින්නේ මන්දැයි මන්ත්‍රීවරුන් ප්‍රශ්න කළා.

ඊට ප්‍රතිචාර දක්වමින් නිලධාරීන් කියා සිටියේ ශ්‍රී ලංකාව තුළ සේවා සපයන විදේශීය ඩිජිටල් සේවා සපයන්නන් සහ ඔන්ලයින් වෙළෙඳපොළවල් (Online marketplaces) ඉලක්ක කර ගනිමින් ඩිජිටල් වැට් බදු රාමුවක් (Digital VAT framework) හඳුන්වා දීමට පුළුල් ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතින බවයි.

ඒ අනුව ඔවුන් මෙරට ලියාපදිංචි වී, විද්‍යුත් ක්‍රමයට බදු වාර්තා ගොනු කළ යුතුයි.

මීට අමතරව මූල්‍ය සේවා මත වැට් බදු පැනවීම, සරල කළ වැට් (SVAT) ක්‍රමය අහෝසි කිරීම සහ බදු පැහැර හැරීම් වැළැක්වීමේ පියවර පිළිබඳව ද මෙහිදී දීර්ඝ වශයෙන් සමාලෝචනය කෙරුණා.

ක්‍රියාත්මක කිරීමේ අභියෝග පැවතියද, දිගුකාලීන මූල්‍ය ස්ථාවරත්වය උදෙසා වැට් බදු සංශෝධන පනත් කෙටුම්පත ඉදිරියට ගෙනයාමට රාජ්‍ය මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාව අවසානයේ අවසර ලබා දී තිබෙනවා.